انواع پروفیل رزوه چیست؟ راهنمای کامل استانداردها و جداول کاربردی

انواع پروفیل رزوه چیست؟ 

انواع پروفیل رزوه به عنوان کلیدی‌ ترین بخش پیچ و مهره‌ ها، اهمیت فراوانی در عملکرد، میزان تحمل بار و امنیت اتصالات دارد. امروزه متناسب با کاربردهای متنوع اتصالات پیچی، استانداردهای مختلفی جهت تولید انواع پیچ و مهره‌ ها تهیه گردیده است. اگر بخواهیم پیچ‌ ها را از منظر نوع پروفیل رزوه دسته‌ بندی کنیم، می‌ توانیم گروه‌ های زیر را ارائه دهیم: 

۱. رزوه‌ های مثلثی (V شکل)؛ پرکاربردترین نوع رزوه 

رزوه‌ های مثلثی را می‌ توان رایج‌ ترین نوع در تولید پیچ و مهره نامید. عملکرد مناسب در کنار فرآیند تولید ساده موجب شده استانداردهای متنوعی برای آن تدوین شود. 

الف- رزوه‌ های متریک (Metric Thread) 

استاندارد جهانی متریک (ISO)، پرکاربردترین استاندارد در ایران است. زاویه اصلی رزوه در این استاندارد  ۶۰ درجه است و با حرف M نمایش داده می‌ شود (مثلاً M10). 

• رزوه گام درشت: به صورت ساده نمایش داده می‌ شود (M10). 

• رزوه گام ریز: با نمایش طول گام مشخص می‌ شود (M10*1). 

ب- رزوه‌ های یونیفاید (Unified) و اینچی 

این رزوه‌ ها که توسط انگلیس، کانادا و آمریکا گسترش یافته‌ اند، مشابه متریک زاویه ۶۰ درجه دارند اما مبنای اندازه‌ گیری آن‌ ها اینچ است.

• UNC: رزوه درشت 

• UNF: رزوه ریز (بسیار پرکاربرد در صنایع دقیق) 

• UNEF: رزوه بسیار ریز 

ج- رزوه‌ های ویث‌ ورث (Whitworth) 

این استاندارد انگلیسی دارای زاویه ۵۵ درجه است و قله و دره رزوه‌ ها به صورت منحنی و دایره‌ ای طراحی شده‌ اند. با حرف W نمایش داده می‌ شود. 

۲. رزوه‌ های لوله و اتصالات (NPT و G) 

برای جلوگیری از نشتی در لوله‌ ها، رزوه‌ های مخروطی یا “کونیک” طراحی شده‌ اند. این رزوه‌ ها باعث می‌ شوند با سفت شدن لوله، لقی به صفر برسد. 

• رزوه NPT: استاندارد آمریکایی با زاویه ۶۰ درجه و حالت مخروطی. 

• رزوه G (یا BSP): استاندارد انگلیسی با زاویه ۵۵ درجه (ویث‌ ورث). 

جدول مقایسه‌ ای رزوه لوله و گاز 

۳. رزوه‌ های مربعی و ذوزنقه‌ ای (انتقال قدرت) 

این رزوه‌ ها برخلاف مدل‌ های مثلثی، برای اتصال ثابت نیستند بلکه برای انتقال نیرو طراحی شده‌ اند. 

• رزوه مربعی (Square): بالاترین راندمان و کمترین اصطکاک را دارد اما ساخت آن دشوار است. در گیره‌ های رومیزی استفاده می‌ شود. 

• رزوه ذوزنقه‌ ای (Trapezoidal): فرم ارتقا یافته مربعی است. با نماد Tr نمایش داده می‌ شود (مثلاً Tr60*9). این رزوه‌ ها در دستگاه‌ های تراش و جک‌ های خودرو به وفور دیده می‌ شوند. زاویه آن‌ ها در سیستم متریک ۳۰ درجه است. 

۴. رزوه‌ های تکیه‌ گاهی یا دنده اره‌ ای (Buttress) 

این رزوه‌ ها پروفیل نامتقارن دارند. در یک جهت قدرت انتقال نیروی بسیار بالایی (مشابه رزوه مربعی) دارند اما در جهت مخالف ضعیف هستند. از این نوع رزوه در ساخت جک‌ های سنگین و حتی مکانیزم برخی سلاح‌ ها استفاده می‌ شود. 

۵. رزوه‌ های دایره‌ ای (Round Thread) 

این رزوه‌ ها با نماد Rd شناخته می‌ شوند. به دلیل نبود لبه‌ های تیز، در برابر ضربه و آلودگی بسیار مقاوم هستند. 

• کاربرد: صنایع نفت و گاز (به دلیل فضای خالی برای خروج گل و لای) و اتصالاتی که مهره آن‌ ها پلاستیکی است تا از خوردگی مهره جلوگیری شود. 

سوالات متداول (FAQ) 

۱. پروفیل رزوه چیست و چرا اهمیت دارد؟ 

پروفیل رزوه به شکل هندسی دنده‌ های پیچ گفته می‌ شود. انتخاب درست پروفیل تعیین می‌ کند که اتصال شما چقدر بار تحمل کند و آیا در برابر لرزش یا نشتی مقاوم باشد یا خیر. 

۲. تفاوت رزوه متریک و اینچی (UNF/UNC) در چیست؟ 

رزوه متریک با میلی‌ متر اندازه‌ گیری می‌ شود و در اکثر خودروها و لوازم خانگی در ایران به کار می‌ رود. رزوه‌ های اینچی بر اساس تعداد دنده در هر اینچ محاسبه می‌ شوند و در صنایع نفت و گاز یا خودروهای آمریکایی رایج هستند. 

۳. برای آب‌ بندی لوله‌ ها از چه رزوه‌ ای استفاده می‌ شود؟ 

معمولاً از رزوه‌ های NPT یا BSP استفاده می‌ شود. حالت مخروطی این رزوه‌ ها باعث قفل شدن کامل و جلوگیری از خروج مایعات و گازها می‌ شود. 

۴. نماد Tr روی پیچ به چه معناست؟ 

این نماد نشان‌ دهنده رزوه ذوزنقه‌ ای است که مخصوص سیستم‌ های انتقال قدرت و حرکت (مانند دستگاه‌ های صنعتی) طراحی شده است. 

خرید تخصصی پیچ و مهره بر اساس استاندارد رزوه در شهر پیچ 

انتخاب صحیح پروفیل رزوه و شناخت انواع پروفیل رزوه، کلید دوام و امنیت پروژه شماست. اگر برای خرید انواع پیچ و مهره‌ های متریک، اینچی، یا رزوه های خاص مانند دنده اره‌ ای و ذوزنقه‌ ای نیاز به مشاوره دارید، فروشگاه شهر پیچ مرجع تامین قطعات با استانداردهای دقیق بین‌ المللی است. برای دریافت جدول کامل استانداردها و استعلام قیمت، با کارشناسان ما تماس بگیرید.