پیچ خشکه چیست؟ راهنمای کامل کاربرد، گریدها و نحوه تولید
پیچ خشکه
سلام به همراهان شهرپیچ، پیچ خشکه یکی از پرمصرف ترین انواع پیچ فولادی در بازار ایران و صنایع مختلف است که به دلیل استحکام بالا، تحمل تنش زیاد و پایداری مکانیکی، جایگزین پیچ های آهنی معمولی در بسیاری از کاربردهای صنعتی شده است.
اما پیچ خشکه چیست؟ چه تفاوتی با پیچ آهنی دارد؟ اعداد 8.8، 10.9 و 12.9 روی پیچ به چه معناست و هر کدام برای چه کاربردی مناسب هستند؟
در این مقاله، به صورت کامل، به روز و کاربردی به تمام این پرسش ها پاسخ می دهیم.
پیچ خشکه چیست؟
پیچ خشکه در اصطلاح بازار و صنعت، به پیچ های ساخته شده از فولاد کربن با کربن متوسط گفته می شود که تحت عملیات حرارتی قرار گرفته اند و نسبت به پیچ های آهنی معمولی، مقاومت کششی و سختی بالاتری دارند.
واژه «خشکه» در فارسی، مترادف واژه فولاد است؛ بنابراین منظور از پیچ خشکه، همان پیچ فولادی است. هر پیچی که از فولاد کربنی ساخته شود (و نه آهن معمولی یا استیل)، در این دسته قرار می گیرد.
نکته مهم: پیچ خشکه با پیچ استیل (فولاد ضدزنگ) متفاوت است. پیچ استیل برای مقاومت در برابر خوردگی استفاده می شود، اما پیچ خشکه برای تحمل بار و تنش مکانیکی بالا طراحی شده است.
جنس و متریال پیچ خشکه
متریال اصلی پیچ خشکه، فولاد کربن متوسط است. این فولادها پس از شکل دهی، تحت عملیات حرارتی (کوئنچ و تمپر) قرار می گیرند تا به خواص مکانیکی مورد نظر برسند.
مواد رایج در ساخت پیچ ها شامل موارد زیر است:
- آهن
- فولاد کربنی (پیچ خشکه)
- فولاد آلیاژی
- فولاد ضدزنگ (استیل)
- آلومینیوم
- برنج
- تیتانیوم
در میان این موارد، پیچ خشکه فولادی یکی از مقاوم ترین و اقتصادی ترین گزینه ها برای مصارف صنعتی و ساختمانی محسوب می شود.
گرید پیچ خشکه چیست؟
گرید پیچ، نشان دهنده میزان استحکام کششی، حد تسلیم و سختی پیچ است. این گرید معمولاً به صورت عددی روی گل پیچ حک می شود.
در استاندارد متریک، گریدها به شکل زیر نمایش داده می شوند:
- 8.8
- 10.9
- 12.9
عدد اول نشان دهنده مقاومت کششی اسمی و عدد دوم نشان دهنده نسبت حد تسلیم به مقاومت کششی است.
عدد 8.8 روی پیچ به چه معناست؟
پیچ گرید 8.8 دارای:
- مقاومت کششی حدود 800 مگاپاسکال
- حد تسلیم حدود 640 مگاپاسکال
است و می تواند تا حدود 80٪ از تنسایل خود بدون تغییر شکل دائمی بار را تحمل کند.
معرفی گریدهای پرکاربرد پیچ خشکه
پیچ خشکه گرید 8.8
خشکه 8.8 پرمصرف ترین نوع پیچ شش گوش در صنایع مختلف است و دارای ویژگی های زیر می باشد:</span>
- سختی و پایداری متوسط
- ساخته شده از فولاد کربن متوسط
- تحمل تنش تا حدود 800 MPa
- مناسب برای ماشین سازی، سوله سازی و سازه های فلزی
- تولید به صورت نیم دنده (DIN 931) و تمام دنده (DIN 933)
- عرضه به صورت خودرنگ (سیاه)، گالوانیزه و داکرومات
پیچ خشکه گرید 10.9
پیچ خشکه 10.9 از فولاد آلیاژی ساخته شده و دارای کربن بالاتری نسبت به گرید 8.8 است.</span>
ویژگی ها:
- تحمل تنش تا حدود 940 MPa
- مناسب برای صنایع سنگین، نفت و گاز، دکل های مخابراتی
- تولید طبق استاندارد ASTM و ISO
- قطر اسمی معمول از 5 تا 42 میلی متر
این گرید یکی از محبوب ترین گزینه ها در پروژه های صنعتی حساس محسوب می شود.
پیچ خشکه گرید 12.9
پیچ خشکه 12.9 بالاترین گرید متداول پیچ های خشکه است و بیشترین مقدار کربن را در ساختار خود دارد.
ویژگی ها:
- مقاومت کششی تا 1220 MPa
- مقاومت خستگی حدود 1100 MPa
- بسیار سخت اما نسبتاً شکننده
- مناسب برای کاربردهای خاص و دقیق صنعتی
این پیچ ها با وجود استحکام بسیار بالا، در برابر ضربه ناگهانی حساس تر هستند.
جدول مقایسه گریدهای پیچ خشکه متریک (8.8، 10.9 و 12.9)
در جدول زیر، مشخصات مکانیکی و کاربرد گریدهای پرکاربرد پیچ خشکه متریک را مشاهده می کنید.
| گرید پیچ خشکه | جنس فولاد | محدوده سایز اسمی (میلی متر) | حداقل مقاومت کششی (MPa) | حداقل حد تسلیم (MPa) | کاربردهای رایج |
|---|---|---|---|---|---|
| 8.8 | فولاد کربن متوسط (کوئنچ و تمپر شده) | تا 16 mm 16 تا 72 mm | 800 830 | 640 660 | ماشین سازی، سازه های فلزی، سوله سازی |
| 10.9 | فولاد آلیاژی (عملیات حرارتی شده) | 5 تا 100 mm | 1040 | 940 | صنایع سنگین، نفت و گاز، دکل های مخابراتی |
| 12.9 | فولاد آلیاژی پرکربن (سخت کاری شده) | 1.6 تا 100 mm | 1220 | 1100 | کاربردهای خاص صنعتی، اتصالات تحت تنش بسیار بالا |
توضیح اصطلاحات فنی جدول
- مقاومت کششی (Tensile Strength): حداکثر نیروی کششی که پیچ قبل از شکست می تواند تحمل کند.
- حد تسلیم (Yield Strength): حداکثر تنشی که پیچ بدون تغییر شکل دائمی تحمل می کند.
- MPa (مگاپاسکال): واحد اندازه گیری تنش
- 1 MPa = 1 N/mm² ≈ 145 psi
تفاوت پیچ خشکه و پیچ آهنی معمولی
یکی از سوالات پرتکرار کاربران این است که تفاوت پیچ خشکه با پیچ آهنی چیست؟
مهم ترین تفاوت ها عبارتاند از:
- مقاومت کششی پیچ خشکه 8.8 حدود 800 MPa
- مقاومت کششی پیچ آهنی 5.6 حدود 480 MPa
- پیچ خشکه حدود 1.8 برابر مقاومت کششی بیشتری دارد
- پیچ خشکه تحمل بار بالاتر و تغییر شکل کمتری دارد
به همین دلیل، اختلاف قیمت بین این دو نوع پیچ کاملاً منطقی و فنی است.
نحوه تولید پیچ خشکه
فرآیند تولید پیچ خشکه به طور خلاصه شامل مراحل زیر است:
- استفاده از مفتول فولادی (معمولاً CK45)
- کشش و برش مفتول
- فورج سرد و شکل دهی گل پیچ
- رزوه زنی
- عملیات حرارتی (کوئنچ و تمپر)
- پوشش دهی (خودرنگ، گالوانیزه سرد، گالوانیزه گرم، داکرومات)
پیچ های خشکه به صورت نیم دنده و تمام دنده و با رزوه میلی متری، درشت یا اینچی تولید می شوند.
موارد استفاده از پیچ خشکه
پیچ های خشکه در صنایع زیر کاربرد گسترده دارند:
- ماشین سازی و ساخت تجهیزات صنعتی
- ساختمان سازی و سوله سازی
- صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
- خودروسازی و قطعه سازی
- کاربردهای مرتبط با موتور سیکلت
این پیچ ها به دلیل تحمل بار بالا، گزینه ای ایده آل برای اتصالات حساس هستند.
سوالات متداول درباره پیچ خشکه (FAQ)
پیچ خشکه چیست؟
پیچ خشکه نوعی پیچ فولادی با کربن متوسط است که استحکام و تحمل بار بالاتری نسبت به پیچ آهنی دارد.
تفاوت پیچ خشکه و پیچ معمولی چیست؟
پیچ خشکه مقاومت کششی، سختی و دوام بیشتری نسبت به پیچ آهنی معمولی دارد.
عدد 8.8 یا 10.9 روی پیچ به چه معناست؟
این اعداد نشان دهنده گرید پیچ و میزان استحکام کششی و حد تسلیم آن هستند.
آیا پیچ خشکه زنگ می زند؟
بله، مگر اینکه با پوشش هایی مانند گالوانیزه یا داکرومات محافظت شده باشد.
پیچ خشکه برای چه کاربردهایی مناسب است؟
برای سازه های صنعتی، ماشین آلات، خودرو، موتور سیکلت و اتصالات تحت بار بالا.
خرید مطمئن پیچ خشکه از شهرپیچ
انتخاب پیچ خشکه مناسب، زمانی ارزشمند است که از نظر گرید، استاندارد تولید و کیفیت متریال اطمینان کامل داشته باشید. در شهرپیچ، انواع پیچ خشکه در گریدهای 8.8، 10.9 و 12.9 با سایزبندی متنوع و مشخصات فنی شفاف ارائه می شود تا بتوانید متناسب با نوع پروژه صنعتی یا ساختمانی خود، انتخابی دقیق و مطمئن داشته باشید.
جمع بندی
پیچ خشکه یک اصطلاح فنی مهم در صنعت پیچ و مهره است که به ما کمک می کند انتخاب دقیق تری بر اساس استحکام و کاربرد داشته باشیم. شناخت گریدها، تفاوت با پیچ آهنی و آشنایی با نحوه تولید، نقش مهمی در افزایش ایمنی و دوام اتصالات صنعتی دارد.
نظر اینکه , بسیار عالی و جامع و آموزنده و مفید بود 💚💚💚💙💙💙💙💙
ممنون بابت نظرتون…
این مقاله واقعا جامع و عالیه